Gurur Yapmak Ne Anlama Gelir?
Gurur yapmak… Türkçede çokça duyduğumuz bir ifade. “Gurur yapma!” diyoruz, “Gururlu olma!” diyoruz, hatta bazen birilerine “Gurur yaptın” bile diyoruz. Peki, bu gurur meselesi ne? Gerçekten gurur yapmanın iyi bir şey olup olmadığını hiç düşündünüz mü? Gurur, yalnızca bir erdem mi, yoksa toksik bir davranış mı? Hayatımızın her anında karşımıza çıkan bu kavramı biraz tartışmaya açalım. Beni dinleyeceksen, tartışmanın başından itibaren net olacağım: Gurur yapmak, bazen ciddi anlamda zararlı olabiliyor.
Gururun Güçlü Yanları: Kendini Savunmak mı, Yoksa Kendini Haklı Görmek mi?
Önce gururun güçlü yönlerine bir bakalım. Hadi itiraf edelim, bazen hepimiz gururumuzla bir şeyleri savunuyoruz, değil mi? Gurur, bir noktada, insanın kendine saygısını koruması için önemli bir araç olabilir. Ne demek istiyorum? Eğer kişi sürekli olarak hakarete uğruyor, aşağılanıyor veya küçümseniyorsa, gurur bir tür savunma mekanizması olarak işe yarayabilir. Bu, psikolojik olarak korunmaya çalışmanın bir yolu. Çünkü gurur, genelde bizi savunmasız bırakmayan bir duygudur. O yüzden “gurur” dediğimiz şey, aslında çoğu zaman “hayır, ben böyle davranılmayı hak etmiyorum” gibi bir duruş da olabilir.
Mesela, bir arkadaşımın bir zamanlar çok zor bir ilişki yaşadığını ve sonunda gururunu koruyarak o ilişkiden çıktığını hatırlıyorum. Kendisini “görmediği” bir yere koymak, “affetmek” yerine gururunu koyarak bir adım geriye çekildi. Şimdi bana sorarsanız, o zaman doğru yaptı. Çünkü o durumdan çıkması, egosunu değil, kendisini savunmasıyla mümkün oldu. Gurur da böyle bir şey değil mi? Kendi değerinizi, diğer insanların size bakış açısına göre belirlememek…
Gurur ve Kendini Korumak
Gururun bir başka güçlü yanı da, insanın sınırlarını çizmesidir. Birisine, “Bunu kabul edemem çünkü değerimi biliyorum,” dediğinizde, işte gururun gerçek gücünü kullanıyorsunuz demektir. Gurur, duygusal olarak sağlıklı bir sınır oluşturmanın simgesidir. Kendinizi küçük düşürmeden, sesinizi duyurabiliyorsunuz. Ama dikkat! Burada gerçek gurur, kibirden çok daha farklıdır. Kibir, başkalarını küçük görme hali iken, gurur, yalnızca kendini değerli hissetme halidir. Birinin size “Gururlu bir insansın” demesi, size hakaret değil, bir tür takdir olabilir.
Gururun Zayıf Yanları: Kibir mi, Yoksa Gerçekten Fazla Gururlu Olmak mı?
Şimdi gelelim gururun zayıf yanlarına. Her şeyin fazlası zarar, değil mi? Gurur da öyle. Gurur, bazen insanı o kadar yüksek bir yerden bakmaya iter ki, insan etrafındaki herkesi görmez. Yani “gurur yapmak” dediğimiz şeyin çokça eleştirilen yönü, aslında bu kadar yükseklerde olmanın, insanı yalnızlaştırmasıdır. Kimseyle paylaşmadan, yalnızca kendinle ilgili bir dünyada yaşıyor olman… İşte burada işler biraz karışıyor. Bir noktada, kendine saygı duymak ile başkalarını küçümsemek arasındaki sınır ince oluyor.
Bir zamanlar, ofisteki bir arkadaşımın sadece gurur yüzünden iş arkadaşlarına yaklaşmadığını gözlemlemiştim. Sürekli olarak “Ben şunu başardım, bu kadar iyi yapabilirim,” gibi cümlelerle insanları geride tutuyordu. “Evet, sen çok iyisin” demek kolay, ama kimse o yüksek egoyu taşımak zorunda değil. Bu tür bir gurur, insanın empatisini kaybetmesine, etrafındaki insanları anlamamasına yol açabiliyor. Bu, bir nevi “ben her zaman haklıyım” psikolojisi yaratır. O zaman da geriye pek bir şey kalmaz: Yalnızlık ve iletişimsizlik!
Kibir ve Gurur Arasındaki İnce Çizgi
Kibir ile gurur arasındaki farkı söylemek kolay ama uygulaması oldukça zor. Kibir, insanı başkalarını küçümsemeye iterken, gurur sadece kişinin kendine duyduğu saygıdır. Ne zaman gururunuzu başkalarına karşı kullanıyorsunuz, işte o zaman kibir devreye girer. Gururun olumsuz tarafları burada başlar: Gururunuzu başkalarını ezmek için kullanmak, gururun ne kadar yıkıcı olabileceğinin en net örneğidir. Gerçekten düşünün: Kendinizi yüceltmek için diğer insanları ne kadar aşağılayabilirsiniz? Bu aslında biraz fazla gurur yapmanın bir sonucudur.
Gurur Yapmak: Sonuçta Ne Öğreniyoruz?
Sonuç olarak, gurur yapmak aslında dengede tutulması gereken bir şey. Kendini değerli hissetmek, doğru ve yerinde bir gurur, insanı güçlü kılar. Ama bu gururu başkalarının üzerine çıkarmaya çalışmak, kibir ve yalnızlık doğurur. Gerçek soru şu: “Gururun seni gerçekten daha mı yukarı çıkarıyor, yoksa insanları kendinden uzaklaştırıyor mu?” Belki de soruyu başka bir şekilde sormalıyız: “Gurur yapmak, insanı kendisiyle barıştırır mı, yoksa onu daha da yalnızlaştırır mı?”
Gurur, doğru yerinde ve zamanında yapıldığında insanı güçlü kılabilir. Ama unutmamalıyız, bazen gurur yapmak sadece egoyu tatmin etmekten başka bir şey değildir. Kendi değerinizi başkalarına kanıtlamaya çalışmak, insanı kaybettirir. Hadi, bir düşünün: Gururunuzu ne kadar “gerçek” bir yerden yapıyorsunuz?